2017 جون

اوړی – Summer

د کال تر ټولو ګرم موس ده. د پسرلي او مني تر منځ راځي. په شمالي نیمه کره کې د (summer solstice) چې د کال ترټولو اوږدې ورځې دي (د جون له ۲۱ یا ۲۲ څخه) تر د (autumnal equinox) په کوم کې وخت کې چې ورځ او شپه په اوږدوالي کې سره برابر دي… read more »

2 total views, no views today

د فضا اغیزې – Effects of the atmosphere

لمریزه انرژي چې د فضا سر ته راورسیږي په منځۍ توګه ۴۶% د ځمکې سطحه جذب کوي خو دا نرخ په هر ځای کې توپیر کوي چې توپیر ېې د هر وخت د ورېځې شتون، د ځمکې د سطحې هواروالي او لوړوالي سره تړاو لري. که چېرې داسې سیمه وي چې هر وخت ورېځي وي… read more »

2 total views, no views today

Curriculum Vitae or C.V – کارمخینه

تعریف په اوس وخت کې ېې ډېر خلک د سي وي (CV) په نامه پېژني چې د (curriculum vitae) لاتیني اصطلاح لنډیز ده او معنی ېې علمي, پوهنیزه تاریخچه یا کارمخینه ده. په کاناډا او امریکا کې ورته ریزومي (Resume) وایي خو له سي وي سره ېې محتوا کوم توپیر نلري. د سي وي محتوا:… read more »

2 total views, no views today

په خپل ځان باور او هڅه یا انګېزه – Personal Confidence and Motivation

انګېزه یا هڅه او په ځان باور په سوداګریزه نړۍ کې په ډېرو بحث شوو او څېړل شوو موضوع ګانو کې یوه موضوع هڅه او انګېزه ده. هغه څه چې خلک کوي ولې ېې کوي او څرنګه مونږ خلک دې ته اړ اېستلای شو چې هغه څه وکړي کوم چې مونږ په سوداګریز ځای کې… read more »

10 total views, no views today

د لي څپې – Lee wave

په هوا پېژندنه کې غرونه دوه اړخونه لري او هر اړخ ېې جلا نوم لري. یو هغه اړخ په کوم کې چې د غره له لمنې د غره د څوکې په لور باد لږیږي، دا اړخ د (winward slope) په نامه یادیږي. بل اړخ چې د غره له څوکې دغه باد د غره د لمنې… read more »

No views yet

سمویل پییر پونټ لنګلي – Samuel Pierpont Langley

د اګسټ په ۲۲ نېټه، کال ۱۸۳۴، د متحده ایالتونو د ماس په روګزبري سیمه کې زېږېدلی او د فیبروري په ۲۷ نېټه، کال ۱۹۰۶، د اېس سي په اېکن سیمه کې مړ شوی. د امریکا د ستور پوهنې د فزیک متخصص (astrophysicist) وو. هغه یوه داسې اله جوړه کړه د کومې په ذریعه چې… read more »

No views yet

د ځمکې سبا باد – Land breeze

سیمه ایز د شپې لخوا د ځمکې له سطحې د اوبو په لور لږېدونکی باد ده. همداسې د ورځې د سمندر لخوا د ځمکې په لور باد لږیږي چې د سمندر د سبا باد ورته وایي. دواړه بادونه د سمندر او د اوبو په سطحه کې د تودوخې د کموالي له امله رامنځته کیږي. د… read more »

No views yet

خمسین – Khamsin – Khamseen

په شمالي افریقا او عربي ټاپو وزمه (Arabian Peninsula) کې ګرم، وچ او له دوړو ډک باد ده چې د پسرلي په پېل او ژمي کې د جنوب لخوا د جنوب شرق لور ته لږیږي. تودوخه تر ۴۰° Cپورې رسوي او تر درې یا څلور ورځو پورې پر له پسې لږیږي. له دې باد وروسته… read more »

2 total views, no views today

کتاباتیک باد – Katabatic wind

په انګریزۍ کا ورته (downslope wind, or gravity wind) نومونه هم اخلي. هغه باد ده چې د یو پیچومي له پاسه خوا د لاندې په لور د جاذبې په وجه لږيږي. د شپې لخوا رامنځته کیږي او وجه ېې د شپې لخوا هغه تودوخه سړېدل دي چې لوړو ځمکو د ورځې لخوا له وړانګو جذب… read more »

2 total views, 2 views today

د تېو بادونو سیمه – Jet stream

د اوږد، نري او د تېز باد سیمه چې معمولا په منځني ټروپو سفېر (troposphere) او یا لاندې سټراټوسفېر (stratosphere) کې د لرې شمال، شرق او لرې جنوب په لور لږيږي. د تېزو بادونو د سیمو ځانګړتیا د بادونو حرکت ده کوم چې عمودي پرې کوونکی یا قطع کوونکی عمل کوي. او ګمان کیږي چې… read more »

2 total views, no views today

د تحریک، هڅې یا انګېزې ساینس – The Science Of Motivation

 ولې تاسې یوه ورځ دومره انګېزه، تحریک او په داخل کې د یو څه کولو لپاره هڅه لری چې غواړی د نړۍ ټول کارونه وکړئ او بله ورځ له خپل ځای څخه تر پخلنځي پورې د ډوډۍ خوړلو لپاره نشی تللای د دواړو تر منځ توپیر څه ده ؟ ولې ځنې خلک ډېر بریالي دي… read more »

4 total views, no views today

د یووالي استوایي زون – Intertropical convergence zone ITCZ

په انګریزۍ کې ورته (equatorial convergence zone) هم وایي. هغه کمربند ده چېرته چې د ټرېډ او پورته کېدونکي بادونه یو بل سره یو ځای کیږي او د استوا کرښې ته نږدې له ځمکې د داېرې په څېر تاویږي. پورته کېدونکي بادونه د ګڼې ورېځ، پر له پسې تالنده او برېښنا او دروند باران لامل… read more »

2 total views, no views today

هندي موسمي بادونه – Indian monsoon

د نړۍ د موسمي بادونو د سیستم تر ټولو نامتو بادونه دي کوم چې اساسا پر هندوستان او د هندوستان په چار چاپېره اوبو اغیز کوي. په سړو میاشتو کې د لرې شمال څخه د جنوب په لور لږیږي او په ګرمو میاشتو کې برعکس د جنوب لخوا د شمال لور ته لږیږي. دا پروسه… read more »

No views yet

دایسلنډ د کم فشار فضایي مرکز – Icelandic low

د کم فشار فضایي مرکز ده چې د ایسلنډ او جنوبي ګرینلنډ ترمنځ تشکیل کیږي. په ژمي کې د شمالي اتلانتيک د سمندر له پاسه د ژمي د سمندري بادونو لامل ګرځي. په ژمي کې سمندر له لویو وچو خورا زېات د پام وړ ګرموالی لري او همدا توپیر دایسلنډ د کم فشار فضایي مرکز… read more »

No views yet

هایګرومتر – Hygrometer

یوه اله ده چې د هوا پېژندنې په ساینس کې د لوندوالي (رطوبت) او یا هوا ته د تبخیر شوو اوبو مقدار کچه کوي. هایګرو متر ډېر ډولونه لري. (Mechanical hygrometers, Electrical hygrometers, Dew-point hygrometers, The psychrometer )  4 total views, no views today

4 total views, no views today

هایدرو میتیور – Hydrometeor

د اوبو یا یخ هر ډول ذرات که په اتموسفير کې وي او یا د ځمکې په سطحه چې له تبخیر کېدو او یا د تبخیر په اوبو یا یخ بدلېدو رامنځته شوي وي. هغه اوبه یا یخ چې د ځمکې له سطحې تبخیر کیږي د هایدرو میتیور ډله کې راځي چې تر ټولو زېاتې… read more »

No views yet

توپان – Hurricane

په هوا پېژندنه کې د شمالي اتلانتيک، په شمال شرقي ارام سمندر او کارابین سمندر کې د لوی استوایي ګرد باد سیمه ایز نوم ده. ډېر وخت د توپان مترادف هم کارول کیږي. No views yet

No views yet

رطوبت یا لوندوالی – Humidity

رطوبت په هوا کې د اوبو مقدار ته وایي. رطوبت یا لوندوالی د اقلیم او هوا عمده فکتورونه یا لاملونه جوړوي. په هوا کې لوندوالی یا تبخیر شوې اوبه د هوا د بدلون اړین فکتور ګڼل کیږي: لوندوالی حرارتي وړانګې (thermal radiation) له دواړو لمر او ځمکې جذب کوي او په دې سره د هوا… read more »

No views yet

Alexander von Humboldt – الکسندر فون هومبولټ

بشپړ نوم ېې (Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander, Freiherr baron von Humboldt) ده. د سپټمبر په ۱۴ نېټه، کال ۱۷۶۹، د جرمني په بیرلین ښار کې زېږېدلی او د مې په ۶ نېټه، کال ۱۸۵۹، په بېرلین کې مړ شوی. د کلاسیک دور په فزیکي او ژون جغرافیه کې نامتو څېره وه اوسمهال دواړه مضامین د… read more »

2 total views, no views today

اس جغرافیایي عرضونه یا عرض البلدونه – Horse latitude

د دواړو نیمو کرو نیمه استوایي د لوړ فشار د مرکزونو کمربندونه کوم چې په ۳۰°–۳۵° د شمالي نیمې کرې عرض البلد کې او په ۳۰°–۳۵° د جنوبي نیمې کرې په عرض البلد کې له ځمکې د دایرې په څېر تاویږي. د شین اسمان کېدو لامل ګرځي او ورو لږېدونکي بادونه تولیدوي. هغه سیمې چې… read more »

4 total views, no views today

یخ شوې پرخه – Hoarfrost

پرخه هغه وخت یخ کیږي چې د هوا تودوخه له ۰° C کمه وي. پرخه په هغه ځایونو پرېوځي او یخ کیږي چې اسمان ته ښکاره وي لکه پاڼې، واښه، بوټي، ښاخونه او داسې نور… د پرخې د یخ کېدو پروسه او د پرخې د پرېوتو پروسه یو بل ته ورته دي یوازینی توپیر ېې… read more »

No views yet

محمد رحمت الله تنها اندړ – Mohammad Rahmatuallah Tanha Andar

محمد رحمت الله تنها اندړ د قضاوت‌پوه مولوي ميرزاخان عاطفي زوي دی. نوموړی د كابل پوهنتون د ساينس په پوهنځي کې د فزيك په څانگه كي استاد دی او علمي رتبه يې پوهنیار ده. افغان هستوي فزیکپوه محمدرحمت الله تنها د غزني ولايت د اندړو ولسوالي اصلي اوسیدونکی دی. خو د ۱۳۶۲ لمريز كال د… read more »

4 total views, no views today

بروس البرټ – Bruce Alberts

بشپړ نوم ېې (Bruce Michael Alberts) ده. د اپرېل په ۱۴ نېټه، کال ۱۹۳۸، د متحده ایالتونو په شیکاګو کې زېږېدلی. د امریکا ژونکیمیا پوه ده او د نامتوالي وجه ېې له ۱۹۹۳ تر ۲۰۰۵ پورې د (National Academy of Sciences NAS) ریس پاتې کېدل دي. کله چې د کم عمر وو او له شیکاګو… read more »

2 total views, no views today

اډوارد پېنلي ابراهم – Sir Edward Penley Abraham

د جون په ۱۰ نېټه، کال ۱۹۱۳، سوت امپټن کې زېږېدلی او د مې په ۹ نېټه، کال ۱۹۹۹، د انګلستان په همپشاېر کې مړ شوی. د انګلستان ژونکيميا پوه ده چې وروستیو کې ېې د یو څېړونکي په توګه له اېرنسټ چېن (Ernst Chain) او هوړد فلوري (Howard Florey) سره په ګډه د فزیولوجۍ… read more »

4 total views, no views today

فیلیپ بو اش – Philippe Buache

د فیبروری په ۷ نېټه، کال ۱۷۰۰، د فرانسې په پاریس کې زېږېدلی او د جنوري په ۲۷ نېټه، کال ۱۷۷۳، په پاریس کې مړ شوی. د فرانسې جغرافیه پوه او نقشه رسمونکی (cartographer) چا چې د فزیکي جغرافې له تیورۍ یا نظرېې سره مرسته وکړه. لومړی ېې د خپل خسر (Guillaume Delisle) سره چې… read more »

No views yet

دوړې او ګرد – Haze

د مالګې، د دوړو، د ایروزول (aerosols)، یا هم د کیمیاوي وړانګو د لوګي(photochemical smog) ذرات چې په هوا کې زوړند پاتې وي. دا ذرې ډېرې وړې وي چې قطر ېې تقریبا ۰.۱ مایکرون (micron) یا ۰.۰۰۰۰۱ سانتي متره وي او له همدې امله ېې لیدل یا په هوا کې احساس کول ممکن ندي مګر… read more »

6 total views, no views today

هارمتان – Harmattan

ګرم وچ باد ده چې د لرې شمال او یا د شرق له لوري په غربي سهارا کې لږيږي. د نومبر له میاشت تر مارچ پورې د دې باد سرعت ډېر زېات وي. له ځان سره د دوړو یوه لویه برخه سلګونه کیلو متره لرې انتقالوي. هرمتان یو ټرېد باد ده، د کم فشار لرونکی… read more »

2 total views, no views today

د ګلۍ ورېدنه – Hail

د یخ د ټوټو ورېدنه چې قطر ېې تقریبا له ۵ ملي متره تر ۱۵ سانتي متره پورې امکان لري. که چېرې له ۵ ملي متره څخه ېې قطر کم وي په هوا پېژندنه کې ورته (sleet) وایي. که چېرې قطر ېې له ۵ ملي متر زېات وي نو له کومولونیمبوس ورېځ (cumulonimbus clouds) وریږي… read more »

No views yet

جورج هډلي – George Hadley

د فیبروری په ۱۲ نېټه، کال ۱۶۸۵، د انګلستان په لندن ښار کې زېږېدلی او د جون په ۲۸ نېټه، کال ۱۷۶۸، د انګلستان په بېډ فورډ شایر په فلیټون سیمه کې زېږېدلی. دانګلستان فزیک پوه او هوا پېژندوکی وو چا چې په لومړي ځل مناسبه نظریه یا تیوري د (meridional) یا شمال جنوب د… read more »

4 total views, no views today

د هډلي حجره – Hadley cell

په کال ۱۷۳۵کې د جورج هډلي (George Hadley)لخوا د ځمکې د فضایي دوران په اړه وړاندیز شوی موډل. په دې کې، په هره نیمه کره کې یو د باد سیستم ښودل شوی چې د غرب او استوا په لور د ځمکې سطحې سره نږدې حرکت کوي او په لوړو عرض البلدونو کې د قطب په… read more »

No views yet

حبوب – Haboob

سخت تېز باد ده چې اساسا د سهارا په جنوبي څنډو کې لږیږي او ډېر وخت د دوړو، شګې او ممکن د تالندې توپان ورسره مل وي. په اوړي کې ډېر عام ده او تر درې ساعتونو پورې دوام کوي. د لږېدو لوری ېې نده مالوم او له هر لوري لږیږي. په ژمي کې دا… read more »

No views yet

ارنولډ هنري ګې یوټ – Arnold Henry Guyot

د سپټمبر په ۲۸ نېټه، کال ۱۸۰۷، په سویس کې پیدا شوی او د فیبروری په ۸ نېټه، کال ۱۸۸۴، په متحده یالتونو کې مړ شوی. په سویس کې پیدا شوی امریکایی جغرافیه پوه، ځمکپوه او روزونکی وو د چا د هوا پېژندنې پراخو کتنو چې په متحده ایالتونو کې د هوا پېژندنې مرکز پرانستلو… read more »

4 total views, no views today

ناڅاپه تېز باد – Gust

په هوا پېژندنه کې د باد په سرعت یا تېزوالي کې ناڅاپه زېاتوالی کوم چې دباد د منځني تېزوالي څخه زېات وي. په ځانګړې توګه د لنډ مهال لپاره د باد سرعت له ۱۶ غوټو (knots) لوړېدل یا په یو ساعت کې ۳۰ کیلو متره سرعت څخه لوړېدلو ته وایي. (gust) له (squall) څخه لنډ… read more »

No views yet

ګريګېل – Gregale

د (euroclydon, or euraquilo) په نومونو هم پېژندل کیږي. تېز او سوړ باد ده چې له لرې شمال څخه د مدیترانې د غربي او مرکزي سیمو په لور لږيږي. ځنې وخت کې له همدې باد څخه توپان جوړیږي او سمندري بېړیو ته زېان اړوي. کوم ګریګېل چې تقریبا ۴ یا ۵ ورځې دوام کوي د… read more »

2 total views, no views today

د ګرینلنډ فضايي ګرد بادونه – Greenland anticyclone

د ګرینلنډ په داخل کې، د یخونو له پاسه فضا کې، د لوړ فضایي فشار سیمه ده. دا لوړ فشار د فضا د لاندې طقبې د سړېدو له امله رامنځته کیږي. او د فضا لاندې طبقه په ځمکې د پروت یخ له وجې سړیږي. چار چاپېره چې کومې سمندري سیمې دي د یخ د سطحې… read more »

No views yet

ټټسویا فوجیټا – Tetsuya Fujita

مکمل نوم ېې (Tetsuya Theodore Fujita) ده او د (Ted Fujita or T. Theodore Fujita) په نومونو هم پېژندل کیږي. او اصلي نوم ېې (Fujita Tetsuya) ده. د اکتوبر په ۲۳ نېټه، کال ۱۹۲۰، د جاپان په کیتاکیوشو ښار کې زېږېدلی او د نومبر په ۱۹ نېټه، کال ۱۹۹۸، دمتحده ایالتونو په شیکاګو کې مړ… read more »

4 total views, no views today

د پرخې د یخ کېدو ټکی – Frost point

د پرخې د یخ کېدو ټکی له ۰° C څخه لاندې تودوخه ده په کومه کې چې د هوا نم ښکاره اسمان ته په ایښودل شوو توکو یخ کیږي. د پرخې د یخ کېدو ټکی (frost point) او د پرخې ټکی (dew point) سره ورته ده او دواړه د هوا له نم یا لوندوالي سره… read more »

2 total views, no views today

تېز باد – Gale

هغه باد چې د سبا له باد څخه تېز وي په ځانګړي ډول هغه باد چې په یو ساعت کې له ۵۰ تر ۱۰۲ کیلو مترو پورې سرعت ولري. یا هغه باد چې له ۲۸ تر ۵۵ غوټو (knots) تر منځ وي. غوټې (knots) د سرعت د اندازه کولو یو واحد (/nɒt/) ده ؛ ۱.۸۵۲… read more »

No views yet

جوزېف لویز ګې لوساک – Joseph-Louis Gay-Lussac

د ډسمبر په ۶ نېټه، کال ۱۷۷۸، ډ فرانسې په سالو ناغ دو نوبله کې زېږېدلی او د مې په ۹ نېټه، کال ۱۸۵۰، د پاریس ښار کې مړ شوی. د فرانسې کیمیا پوه او فزیک پوه وو چې د ګازونو د چلند په اړه څېړنو کې مخکښ ګڼل کیږي. د څېړنو لپاره ېې نوي… read more »

No views yet

جورج فیلیپ اېنډ سن – George Philip and Son

د انګلستان خپرونکې یوه تر ټولو زړه په لندن کې واقع کمپنۍ ده. په کال ۱۸۳۴ کې تاسیس شوې او د نقشو او اطلس نقشو ته ځانګړې شوې. تر ټولو زېاتې پېژندل شوې خپرونې ېې (Philip International Atlas and A Philip Management Plannin Atlas) دي. په ۲۰ پېړۍ کې ېې عمده خپرونې د اطلس نقشې،… read more »

8 total views, no views today

ګیبلي – Ghibli

په انګریزۍ کې (gibli) هم لیکل کیږي. یو توپاني باد ده چې د لیبیا د لوړو سیمو له داخل څخه د مدیترانې سمندر ته راکوزیږي. دا باد ممکن د ټول کال په اوږو کې ولږیږي خو په پسرلي او د اوړي په پېل کې هرو مرو لږيږي. 2 total views, no views today

2 total views, no views today

یخ کېدل – Glaze

کله چې د تودوخې درجه د یخ کېدو او یا د یخ کېدو څخه لاندې وي او په دې وخت کې باران، میده میده باران یا پرخه ووریږي او دا پرخه پر سطحې، بوټو او پاڼو یخ شي د (Glaze) په نامه یادیږي. غلظت ېې په یو سانتي متر مکعب کې ۰.۸۵ ګرامه ده. له… read more »

No views yet

جامده شوې پرخه – Frost

فضایي نم یا لوندوالی چې ښکاره اسمان ته پر ایښودول شوو توکو په مستقیمه توګه کرسټال کیږي. په انګریزۍ کې (frost)له صفر درجې کمې تودوخې ته هم وایي کوم ساړه چې په کرنې اغیز کوي. د جامدې شوې پرخې کرسټال ته په مجموعي شکل کې (hoarfrost)هم وایي. که چېرې تودوخه د یخ کېدو له ټکي… read more »

No views yet

مخ – Front

په هوا پېژندنه کې د دوه لویو بادونو کوم چې مختلف غلظت او تودوخه لري د انتقال زون یا د یو بل سره د نښلېدو کرښه ده. د دې کرښې نوم یو ناروېجي هوا پېژندونکي د لومړۍ نړېوالې جګړې پر مهال ایښی. فرنټل زون (frontal zone) تل د کم بارومېتریک فشار، د باد په لور… read more »

No views yet

د لړې یا غبار تیت او پرک کول – له فضا پاکول – Fog dispersal

له مصنوعي لارې له هوا د لړې یا غبار پاکول. ډېر وخت دا چاره د تودوخې یا د مالګې د ذرو د شیندلو له لارې کیږي. په هوایي ډګرونو کې چې کله لړې یا غبار زېات شي د څرګندتیا یا لید لپاره دا چاره تر سره کیږي. کله چې تودوخه له ۰ °C څخه کمه… read more »

No views yet

لړې – غبار – Fog

د ځمکې سطحې ته نږدې د وړو څاڅکو ورېځ ده. او حتی د دې وړتیا لري چې دومره غلیظ شي چې چې له یو کیلو متر نه کم واټن کې هر څه د سترګو له نظره پناه کړي. غبار یا لړې په فضا کې د یخ او یا د ورېځ ذراتو ته هم کاریږي او… read more »

No views yet

فن – Foehn

په جرمني ژبه کې ورته (Föhn) وایي چې معنی ېې ګرم او وچ ده. توپاني باد ده چې په ځانګړې موده کې د لیو وارډ ( leeward) په ګړنګ باندې راکوزیږي او تقریبا په ټول غره کې لږیږي. دا نوم اول ځل په ورته باد باندې چې د الپ (alps) په غرونو کې راکوزیږي اېښودل… read more »

No views yet

نیمه یخ شوې واوره – Firn

هغه واوره چې نیمه واوره او نیمه یخ وي او یا د واورې او یخ ترمنځ حالت کې وي. ډېر وخت د واورې لاندې د یخ له پاسه پیدا کیږي. او د پاسه پرتې واورې د فشار له امله رامنځته کیږي. که چېرې د واورې سطحه زېاته شي او د ۴۵ تر ۶۰ مترو ترمنځ… read more »

2 total views, no views today

فېچ – Fetch

د سمندر د اوبو یا د ساحل سطحه په کومې چې باد په ثابته توګه په یو لور لږیږي او څپې تولیدوي. دا لفظ د (fetch length) په توګه هم کاریږي چې معنی ېې هغه افقي فاصله ده په کومې چې د څپو تولید کوونکی باد لږيږي. له دې پرته هغه اوبه چې بندې وي… read more »

No views yet

فېرل ویلیم – William Ferrel

د جنوري په ۲۹ نېټه، کال ۱۸۱۷، د متحده ایالتونو د پي اې د کونټي په فولټون سیمه کې پیدا شوی او د سپټمبر په ۱۸ نېټ، کال ۱۸۹۱، د کان په مېووډ سیمه کې مړ شوی. د امریکا هوا پېژندونکی وو چا چې له ځمکې د تاوېدونکو بادونو انحراف تشریح کړ. فېرل د مکتب… read more »

No views yet

فېرل حجره – Ferrel cell

د نړۍ د بادونو د دوران د منځني عرض البلد موډل برخه ده کومه چې د ویلیم فېرل (William Ferrel) لخوا په کال ۱۸۵۶ کې وړاندیز شوې. په فېرل حجره کې د ځمکې سطحې سره نږدې بادونه د شرق او قطب لور ته لږیږي او په لوړو عرض البلدونو کې د استوا او غرب لور… read more »

4 total views, 4 views today

د استوایي سیمو بهر ګرد باد – Extratropical cyclone

په انګریزۍ کې ورته (wave cyclone or midlatitude cyclone) نومونه هم اخلي. یو ډول د طوپان سیستم ده چې د منځنیو او لوړو عرض البلدونو په فرنټل زون (frontal zones) کې رامنځته کیږي. د پولر مخ (polar-front theory) د تیوري یا نظرې له مخې کله چې یوه څپه ساړه بادونه له ګرمو بادونو جلا کوي… read more »

2 total views, no views today

اېتیزېین باد – Etesian wind

په اوړي کې د شرقي مدیترانې او ورسره نښتو سیمو له پاسه، تقریبا ښکته فضایي د جنوب له لور خوځېدونکی ثابت باد ده. دا باد د مې میاشت تقریبا له نیمایي تر د سپټمبر نیمایي پورې لږیږي. د لونیان (Ionian)، ادریاتیک (Adriatic)، او اجین (Aegean ) سمندرونو او ورسره نښتو ملکونو په هوا باندې اغیز… read more »

No views yet

جېمز پولارډ اېسپای – James Pollard Espy

د مې په ۹ نېټه، کال ۱۷۸۵، د متحده ایالتونو په پنسلوانیا کې زېږېدلی او د جنورۍ په ۲۴نېټه، کال۱۸۶۰، د اوهیو په ایالت کې مړ شوی. د امریکا هوا پېژندونکی وو چا چې د ورېځ د تېرمو ډاینامیک (thermodynamics) په اړه سمه تشریح او د ورېځ د جوړېدو په اړه سم مالومات وړاندې کړل…. read more »

No views yet

استوایي مخ – Equatorial front

په انګریزۍ کې ورته (Intertropical Front) هم وایي. د استوا خط ته نږدې زون په کوم کې چې د دواړو نیمو کرو ټرېډ بادونه (trade winds) له یو بل سره مخ کیږي. معمولا د مخ (front) د تېرېدو سره د ورېځې یو ستره کرښه، د باد یو چټک اوښتون، په تودوخه کې کمی هم مل… read more »

2 total views, no views today

د بادونو غږ – Eolian sound

په انګریزي کې (Aeolian) هم لیکل کیږي او هغه غږ ته وایي چې باد د لږېدو پر وخت یوه خنډ یا مانع سره مخ شي او غږ تولید کړي لکه د تعمیر سره د باد مخ کېدل، د برېښنا له مزو او نورو توکو سره چې یو با ثباته غږتولیدوي او په انګریزي کې ورته… read more »

No views yet

جورج اېنګلمېن – George Engelmann

د فیبروري په ۲ نېټه، کال ۱۸۰۹، د جرمني فرانکفورټ کې زېږېدلی او د فیبروری په ۴ نېټه، کال ۱۸۸۴، د متحده ایالتونو په سنټ لویز کې مړ شوی. د جرمني بوټپوه، فزیک پوه او هوا پېژندونکی وو څوک چې اساسا د بوټپوهنې په اړه د هغه د مونوګرافونو یا رسالو (monographs) له امله پېژندل… read more »

No views yet

د دوړو شیطانان – Dust devil

د شګو شیطان (sand devil) ورته وایي. وړوکی لنډ مهاله ګرد باد چې د غرمې په پېل کې کله چې د ځمکې سطحه په چټکۍ سره ګرمیږي نو دا باد لږیږي. دا باد ډېر وخت د ځمکې له سطحې پاڼې، دوړې، شګې، یا نور د ځمکې په سطحه پراته توکي له ځان سره جګوي او… read more »

2 total views, no views today

Sidebar



Share
Hide Buttons